OC lekarza zatrudnionego na umowę o pracę lub cywilno-prawną

Ekspert odpowiada na pytanie, czy lekarze zatrudnieni jako osoby fizyczne na podstawie umowy zlecenia, dzieło lub umowy o pracę podlegają nowemu OC dla lekarzy?

Obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych podlegają lekarze wykonujący zawód w zakładzie opieki zdrowotnej na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło.

Różne interpreatcje

Jeżeli chodzi o lekarzy zatrudnionych w zakładzie opieki zdrowotnej na podstawie umowy o pracę, to istnieją w tej sprawie dwa odmienne stanowiska.

Jedno z nich prezentuje Ministerstwo Zdrowia, które wskazuje, że lekarze zatrudnieni na podstawie umowy o pracę nie podlegają temu obowiązkowi, według drugiego, które prezentuje cześć prawników, w tym także zatrudnionych w izbach lekarskich, niektórzy pracodawcy – zakłady opieki zdrowotnej, brokerzy ubezpieczeniowi, zakłady ubezpieczeń, obowiązujące przepisy nie dają podstaw do uznania, że lekarze zatrudnieni na podstawie stosunku pracy w zakładzie opieki zdrowotnej są wyłączeni spod tego obowiązku.

Co mówią przepisy

Obowiązek ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych został wprowadzony art. 48a ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 136, poz. 857 z późn. zm.) - dalej u.z.l.l.d. Obowiązek ten dotyczy lekarzy i lekarzy dentystów wykonujących zawód na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakładzie opieki zdrowotnej lub w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej lub grupowej praktyki lekarskiej.

Powyższy przepis nie wskazuje podstawy prawnej wykonywania czynności zawodowych w zakładzie opieki zdrowotnej; może to być więc zarówno umowa cywilnoprawna (umowa o dzieło, umowa o świadczenie usług zwana potocznie umową zlecenia), jak i umowa o pracę lub stosunek pracy nawiązany na innej podstawie.

Jednakże w art. 48a ust. 2 u.z.l.l.d. zapisano, że "Przepis ust. 1 nie narusza przepisów art. 120 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy".

Z kolei art. 120 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) stanowi, że za szkody wyrządzone osobie trzeciej przez pracownika przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, zobowiązanym do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca.

Wykładnia resortu

Interpretując powyższe przepisy, Ministerstwo Zdrowia prezentuje stanowisko (jest ono dostępne na stronach internetowych Ministerstwa Zdrowia: www.mz.gov.pl w zakładce Informacje dla mediów – Komunikaty prasowe), że lekarze wykonujący zawód wyłącznie w zakładzie opieki zdrowotnej w ramach stosunku pracy (a więc przede wszystkim na podstawie umowy o pracę) nie są objęci powyższym obowiązkiem, bo za szkody wyrządzone przez nich pacjentom zakładu opieki zdrowotnej odpowiada wyłącznie pracodawca (zakład opieki zdrowotnej).

Natomiast pracownik ponosi jedynie odpowiedzialność wobec pracodawcy, który naprawił szkodę, przy czym odpowiedzialność pracownika jest ograniczona do wysokości kwoty trzymiesięcznego wynagrodzenia przysługującego temu pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody (art. 119 i 120 § 2 Kodeksu pracy).

Wątpliwości prawników

Zwolennicy odmiennej interpretacji wskazują, że również pracownicy zakładu opieki zdrowotnej podlegają przedmiotowemu obowiązkowi.

Przepis art. 120 Kodeksu pracy reguluje jedynie odpowiedzialność lekarza jako pracownika i nie ma wpływu na jego obowiązek posiadania ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej, który nie jest obowiązkiem pracowniczym. Przepis ten stanowi tylko i wyłącznie, że podmiotem wyłącznie zobowiązanym do naprawienia szkody osobie trzeciej jest pracodawca (co i tak wynika z Kodeksu pracy), nie odnosi się on jednak do (nie zawęża) kręgu osób, podlegających obowiązkowi ubezpieczenia.

Ponadto analogiczny przepis o zastosowaniu art. 120 Kodeksu pracy w związku z ustanawianym obowiązkiem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej znajduje się w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.) i nie budzi to żadnych wątpliwości, że każdy radca prawny podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności zawodowych bez względu na formę wykonywania zawodu (czy to prowadząc działalność gospodarczą, czy wykonując zawód na podstawie umowy o pracę).

Lekarza sam decyduje

Niestety w związku z tymi odmiennymi stanowiskami, lekarz sam musi rozważyć, co jest dla niego korzystniejsze.

Może też zasięgnąć opinii w tej sprawie w okręgowej izbie lekarskiej, której lekarz jest członkiem, a która jest uprawniona do sprawdzenia, czy lekarz posiada obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej.

Małgorzata Brzozowska, ekspert Wolters Kluwer