Pieniądze na stół

Najprostszy nowy stół operacyjny można w Polsce kupić za około 20 tys. zł. Na najbardziej zaawansowane i niezawodne konstrukcje trzeba wydać nawet kilkaset tys. zł. Najdroższe będą systemy wymiennych blatów. Ważna jest uniwersalość stołu, napęd, ergonomia

Uniwersalność stołu operacyjnego świadczy w dużym stopniu o jego nowoczesności.- Kupując jeden stół, można używać go do różnego rodzaju zabiegów, w zależności od wyposażenia dodatkowego – mówi  Artur Brycz, wiceprezes Intergros. - Uniwersalność stołu operacyjnego zależy od tego, jak wiele różnych akcesoriów będzie można do niego zainstalować. Decyduje możliwość rozbudowania stołu o odpowiednie przystawki – uważa Rafał Szymkowski z Tehand. - Przy ograniczonym budżecie, jakim dysponują placówki służby zdrowia uniwersalność sprzętu odgrywa dużą rolę – dodaje. Według niego trend w produkcji stołów operacyjnych to nie zawężanie ich specyfikacji, ale wręcz przeciwnie, poszerzenie spektrum możliwości zastosowania. - W konstrukcji blatów stołów operacyjnych zauważalna tendencja, to przezierność, która pozwala na badanie pacjenta ramieniem rentgenowskim - wyjaśnia Rafał Szymkowski. Zdaniem Artura Brycza możliwość rozbudowy nowoczesnego stołu operacyjnego właściwie jest obecnie standardem. - Wysokiej klasy uniwersalny stół operacyjny powinien być trwały, niezawodny, przyjazny użytkownikowi i pacjentowi. Taki stół musi kosztować – dodaje Piotr Zadroga, specjalista ds. sprzedaży w firmie Meden.

Jakość kosztuje

Ceny stołów operacyjnych wahają się od kilkudziesięciu do kilkuset tysięcy złotych. - Najtańsze są proste stoły mechaniczne, które do regulacji napędów funkcjonalnych wykorzystują siłę mięśni operatora – mówi Piotr Koźbiał, dyrektor techniczny w 
Alvo Grupa Gastrometal. - Następnie w granicach 100 tysięcy złotych są proste stoły elektro-hydrauliczne i elektryczno-mechaniczne z mechanicznie regulowanymi elementami blatu. Powyżej tej granicy znajdują się proste systemy wymiennych blatów – kontynuuje Piotr Koźbiał. Prosty system wymiennych blatów składa się z podstawy stołu, wymiennego, mechanicznego blatu oraz wózka do transportu. - Powyżej dwustu tysięcy złotych kosztują rozbudowane systemy wymiennych blatów, przeważnie z blatami o napędzie elektryczno-mechanicznym. Na cenę wpływają dodatkowe elementy sterujące, napędy alternatywne, itp. - dodaje Piotr Koźbiał. Na tzw. systemy operacyjne zwraca uwagę Artur Brycz. - Na blokach, gdzie wykonuje się bardzo dużo zabiegów montuje się systemy wymiennych blatów. Po skończeniu operacji, nie trzeba od razu dezynfekować stołu. Można zabrać pacjenta razem z blatem, a na salę operacyjną wjeżdża kolejny wózek z pacjentem na następnym blacie – tłumaczy wiceprezes Intergros. Według niego najnowocześniejsze stoły operacyjne to jest koszt w granicach 250-300 tys. zł.

Z kolei najtańsze to wydatek rzędu kilkudziesięciu tysięcy. Według Piotra Koźbiała najtańsze na rynku polskim są stoły operacyjne spoza terenu UE, zwłaszcza z Azji, Afryki czy terenów byłego ZSRR, a najdroższe to produkty niemieckie, czy szwajcarskie. Cena jest uzależniona od zastosowanych do produkcji komponentów, które mają decydujący wpływ na jakość czy niezawodność produktu, co oczywiście wpływa na bezpieczeństwo pacjenta i obsługi. - Producenci są różni, różna jest jakość stołów, różne ceny, a cena zawsze jest adekwatna do jakości – uważa Piotr Zadroga specjalista ds. sprzedaży z firmy Meden.  - Ceny ustalane są indywidualnie dla klientów – dodaje Piotr Zadroga. Zdaniem Artura Brycza głównym czynnikiem, który wpływa na kształtowanie się cen stołów operacyjnych jest ich wyposażenie. - Najnowocześniejsze stoły mają możliwość diagnozowania ich stanu technicznego poprzez sieć z drugiego końca świata. Serwisanci są w stanie na odległość zdiagnozować problem i udzielić wskazówek – mówi Artur Brycz.

Marcin Mazurkiewicz, prezes Konkret informuje, że w Polsce najprostszy stół zabiegowy, wyposażony dodatkowo w funkcję przechyłów bocznych, można zakupić za kwotę około 20 tys. zł. Najbardziej zaawansowane rozwiązania mogą kosztować nawet 500 tys. zł. - Rozrzut cenowy jest bardzo duży – komentuje Marcin Mazurkiewicz. Według niego w Polsce najczęściej kupuje się stoły operacyjne kosztujące od 50 tys. zł do 90 tys. zł. Drugi segment, na który trzeba zwrócić uwagę to stoły z poziomu cenowego 180-250 tys. zł, kiedy zamawiający chce kupić sprzęt multifunkcjonaly. - Cena jest uzależniona od napędu, a także od stopnia zaawansowania blatu – mówi Marcin Mazurkiewicz. - Spory koszt to system wymiennych blatów, który pozwala na maksymalne zredukowanie przerw pomiędzy operacjami. Wszystkie rozwiązania, które usprawniają pracę i zapewniają większy zwrot inwestycji zwiększają koszt – tłumaczy prezes Kontret.

Według Rafała Szymkowskiego z firmy Tehand proste stoły operacyjne na przyzwoitym poziomie można kupić dopiero powyżej poziomu 70 tys. zł. - Trudno powiedzieć, gdzie jest górna granica cenowa tego typu sprzętu, ponieważ tak naprawdę o cenie stołu decyduje jego wyposażenie. Niektóre akcesoria potrafią podnieść cenę stołu nawet o 40-50 proc. jego wartości – uważa Rafał Szymkowski. - Szczególnie przystawki neurochirurgiczne i ortopedyczne mocno podnoszą cenę stołu bazowego – dodaje. Przykładowo orientacyjny koszt zakupu dobrej klasy stołu z przystawkami ginekologicznymi to zakres między 140 tys. zł a 170 tys. zł.

Stół nie na korbkę

Na rynku dostępne są cztery rozwiązania w zakresie napędów stołów operacyjnych. Są to rozwiązania mechaniczne, hydrauliczne, elektromechaniczne i elektrohydrauliczne. -  Najprostsze z nich są stoły mechaniczne. W Polsce w zasadzie takich stołów już się nie oferuje - mówi Marcin Mazurkiewicz. - Najprostsze rozwiąznia spotykane w Polsce to napędy hydrauliczne, co oznacza, że personel medyczny musi użyć siły fizycznej, żeby wprowadzić daną regulację stołu w ruch – dodaje prezes Konkret. Jego zdaniem dwoma najbardziej popularnymi obecnie rodzajami napędów są systemy elektromechaniczne i systemy elektrohydrauliczne. - Zaletą napędu elektrohydraulicznego jest przystępna cena. Jest na ogół tańszy od rozwiązania elektromechanicznego – mówi Artur Brycz. Dodaje jednak, że w stołach z górnej półki na ogół stosuje się napęd elektromechaniczny. - Pozwala on uzyskiwać większe kąty. Elektrohydraulika jest pod tym względem ograniczona. Poza tym w napędach elektrohydraulicznych jest niebezpieczeństwo wycieku oleju – tłumaczy wiceprezes Intergros. Z kolei Rafał Szymkowski zwraca uwagę na jedną z zalet napędu elektrohydraulicznego. - Przykładowo przy awarii zasilania, lekarz nie jest odcięty od funkcjonalności stołu – mówi. Piotr Zadroga informuje nas, że w najnowocześniejszych rozwiązaniach oferowanych w Meden stosuje się  napędy elektrohydrauliczne. - Elektrohydraulika powoduje precyzyjne manewrowanie stołem przy pomocy sterowników. Napęd elektrohydrauliczny, umożliwia sterowanie stołem nawet spoza sterylnego obszaru dzięki sterownikowi elektrycznemu na podczerwień – tłumaczy Piotr Zadroga.

Ponad 200 kilo też się zdaża

Zgodnie z przepisami UE konstrukcja nośna stołu powinna być przygotowana na wytrzymanie obciążenia 135 kg. To jest absolutne minimum. - Producenci na ogół oferują większą nośność konstrukcji. Generalnie nośność na poziomie 200-225 kg jest w pełni akceptowalna – mówi Marcin Mazurkiewicz. Według niego w przypadku operacji pacjentów otyłych można spotakać na rynku stoły, które posiadają nośność nawet na poziomie 450 kg. - Zauważalna jest ogólna tendencja w społeczeństwie polskim do tycia. Lekarze pytają często już o udźwigi stołu przekraczające 200 kg - mówi Rafał Szymkowski. Duża wytrzymałość musi być zapewniona w różnych konfiguracjach stołu. Z drugiej strony konstrukcja stołu nie może być zbytnio rozbudowana i za ciężka. - Często specjaliści kupujący stoły pytają o mobilność sprzętu. Stół nie może ważyć 400 kg - podkreśla Rafał Szymkowski. Słusznie zwraca uwagę na fakt, że osobami, które najczęściej przemieszczają stoły w zakresie bloku operacyjnego są kobiety. - Trzeba wypośrodkować, wziąć pod uwagę zarówno udźwig i stabilność stołu, jak i nie nazbyt rozbudowaną podstawę stołu, aby chirurg miał swobodne podejście do pacjenta – tłumaczy specjalista z Tehand. Według niego rozwiązaniem stosowanym przez część firm jest stosowanie stopów metali lekkich, pokrywanych stalą nierdzewną, co pozwala utrzymać sprzęt w czystości i zwiększa jego odporność mechaniczną. Niezwykle istotną sprawą jest oczywiście także niska awaryjność stołu. - Każda awaria stołu podczas operacji powoduje zagrożenia dla zdrowia lub życia pacjenta. Poza tym nic tak nie irytuje chirurga jak zepsuty stół, nieczynna sala operacyjna i potrzeba przekładania operacji – mówi Piotr Zadroga.

Ergonomia przy stole

Najważniejsze parametry stołu operacyjnego, mające wpływ na jego ergonomię to: szeroki zakres wykonywanych ruchów funkcjonalnych poszczególnych segmentów blatu, czy kolumny stołu, jak najmniejsza wysokość minimalna, podstawa nie ograniczająca dostępu do stołu, przystosowanie do pracy z ciężkimi pacjentami. - Elementy regulacyjne mechanizmów stołu powinny być łatwo dostępne, proste w obsłudze, właściwie oznaczone i nie wymagające zbyt dużej siły potrzebnej do ich regulacji – mówi  Piotr Koźbiał. - Należy przy tym zadbać, aby nie można było przypadkowo wykonać ruchu, który mógłby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa pacjenta, czy personelu medycznego – dodaje. Piotr Zadroga zwraca uwagę na ważne dla zdrowia pacjenta materace niepowodujące odleżyn, łagodne i precyzyjne regulowanie pozycji blatu, funkcje łagodnego startu i zatrzymywania stołu podczas jego przejazdu. - Dla personelu ważna jest możliwość regulacji stołu przy pomocy różnego typu sterowników, co zwiększa szybkość całej procedury operacyjnej i ogranicza do minimum fizyczny kontakt personelu ze stołem – uważa Piotr Zadroga. Jego zdaniem zasilanie akumulatorowe umożliwia pracę nawet podczas awarii zasilania w szpitalu. - Izolowanie stołu zapobiega spięciom i porażeniu prądem pacjenta lub personelu. Zabezpieczenie konstrukcji wewnętrznej stołu przed dostawaniem się do niego płynów umożliwia jego dłuższą i bezpieczniejszą pracę – informuje specjalista ds. sprzedaży w firmie Meden. Według niego brak jakichkolwiek odblaskowych elementów sprawia, że nie odbijają się od stołu żadne światła, czy lasery stosowane podczas operacji.

Daniel Mieczkowski

Uniwersalny stół operacyjny

Piotr Koźbiał - 
Dyrektor Techniczny 
Alvo Grupa Gastrometal

Uniwersalny stół operacyjny to, jak sama nazwa wskazuje, stół przeznaczony do szerokiego wachlarza zabiegów i operacji, a po zastosowaniu specjalistycznego wyposażenia dodatkowego służy do wykonywania operacji specjalistycznych, np. ortopedycznych. Blat stołu uniwersalnego powinien charakteryzować się segmentową lub modułową konstrukcją, która umożliwia dowolne kształtowanie konfiguracji blatu, zarówno pod względem kierunku jak i sposobu ułożenia pacjenta. Najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie blatu, którego segmenty można demontować i zamieniać miejscami, co w połączeniu z przesuwem wzdłużnym blatu zapewnia dowolność kierunku ułożenia pacjenta, a jest to szczególnie ważne w przypadku konieczności maksymalnego dostępu do niego ze względu na monitorowanie ramieniem C. Z kolei na sposób ułożenia pacjenta wpływają dodatkowe elementy blatu takie jak unoszona ławeczka nerkowa czy dzielone segmenty podnóżków. Wszystkie elementy blatu powinny być wyposażone w szczelne, antystatyczne materace wykonane z poliuretanu oraz pozbawione poprzecznych elementów stalowych, ograniczających pole monitorowania ramieniem C. Konstrukcja nośna stołu musi zapewniać właściwą wytrzymałość mechaniczną układu podpierania pacjenta. Na rynku nie spotyka się praktycznie stołów o dopuszczalnym obciążeniu roboczym mniejszym niż 200 kg, ale bardzo często nośność ta jest uwarunkowana specjalnymi wymaganiami dotyczącymi ułożenia pacjenta, co znacznie ogranicza ich funkcjonalność czy użyteczność. Należy zdać sobie sprawę, że zgodnie z literą obowiązujących przepisów prawnych i norm europejskich, stół musi spełniać wiele restrykcyjnych wymagań, potwierdzonych specjalnymi testami, m. in. badaniami wytrzymałości mechanicznej (gdzie stół obciąża się masą czterokrotnie większą od wagi pacjenta), badaniami stateczności (gdzie obciążony stół umieszcza się na pochylni). Wiele konstrukcji stołów wprowadzonych do obrotu, czy produkowanych poza UE nie spełnia tych elementarnych wymagań, co może powodować potencjalne zagrożenie dla pacjenta lub personelu medycznego.

Podstawowymi funkcjami stołu operacyjnego są regulacje wysokości blatu względem podłoża, przechyły wzdłużne i boczne blatu oraz regulacje kątowe elementów blatu. Nie możliwe jest praktycznie funkcjonowanie stołu bez wyposażenia dodatkowego, które powiększa jego zakres użyteczności i funkcjonalności. Dodatkowe wyposażenie służy właściwemu ułożeniu i zabezpieczeniu przed zsunięciem się z blatu pacjenta, założeniu niezbędnych elementów dodatkowych (kroplówek, kaset RTG, itp.), a także zastosowaniu wyposażenia do operacji ortopedycznych, neurochirurgicznych czy mini-inwazyjnych.

Stoły uniwersalne mogą być wyposażone w różnego rodzaje napędy: mechaniczne, hydrauliczne, elektrohydrauliczne czy elektryczne. Najczęściej spotyka się napędy elektrohydrauliczne, które choć drogie, są najmniej wrażliwe na ciężar pacjenta oraz są stosunkowo ciche (poniżej 55 dB) i zużywają mało energii elektrycznej. Nie można ich jednak łatwo wykorzystać do napędu elementów blatu w układach z wymiennymi blatami. Napędy elektryczne są wrażliwe na ciężar pacjenta i zużywają się znacznie szybciej, ale są napędem czystym, nie grożącym wyciekiem czynnika hydraulicznego oraz stosunkowo łatwo wykorzystać je w wymiennych blatach. Najprostszym i najtańszym napędem są układy mechaniczno-hydrauliczne, mechaniczne. Są one najbardziej wrażliwe na ciężar pacjenta - operator poprzez siłę swoich mięśni musi napędzać ruchy funkcjonalne stołu, co jest męczące i czasochłonne. Dobór rodzaju napędu stołu powinien być dokonany w zależności od umiejscowienia stołu, jego przeznaczenia, częstotliwości zabiegów i operacji, a także warunków sanitarnych bloku operacyjnego.