Nowy minister środowiska może pomóc szpitalom w gospodarce odpadami?

Zgodnie z zapowiedziami nowy rząd w pierwszej kolejności zajmie się projektami mającymi poprawić stan finansów państwa.

Na pracę nad innymi potrzebnymi ustawami ministrowie mają więcej czasu, który warto wykorzystać na konsultacje z ekspertami. Jedną z istotnych kwestii jest dostosowanie do polskich realiów regulacji dotyczących gospodarki odpadami medycznymi.

Przedstawiciele branży odpadów medycznych wiążą duże nadzieje z decyzjami nowego ministra środowiska, Marcina Korolca, i liczą na kontynuację prac nad ulepszaniem polskich przepisów, zgodnie z praktykami unijnymi i potrzebami rynku medycznego. Zdaniem Krzysztofa Rdesta, właściciela firmy Eko-Emka, zmiany w prawie są konieczne między innymi po to, by pomóc polskim szpitalom zredukować wydatki.

Potrzebne uporządkowanie sytuacji

Szpitale i placówki medyczne muszą stosować się do różnych aktów prawnych – ustawy o odpadach, prawa zamówień publicznych, rozporządzeń wykonawczych. Sama ustawa o odpadach była w ciągu ostatnich sześciu lat już dwukrotnie nowelizowana. Po wprowadzeniu wymogu obniżenia zawartości węgla organicznego w utylizowanych odpadach do 5% i tym samym utrzymaniu faktycznego nakazu ich spalania, praktycznie nie stosuje się w Polsce tzw. alternatywnych metod unieszkodliwiania odpadów, mimo że nie brakuje inwestorów gotowych budować nowoczesne i niedrogie w utrzymaniu instalacje. Jednocześnie na terenie kraju działa zbyt mało spalarni w stosunku do ilości wytwarzanych odpadów medycznych, co sprzyja monopolizacji rynku i prowadzi do zwiększenia kosztów. Dyrektorzy szpitali często borykają się z problemem kosztów utylizacji odpadów medycznych, próbując stosować się zarówno do ustawy o odpadach zakazującej ich wywozu poza województwo jak i do przepisów prawa zamówień publicznych, nie narażając przy tym placówki na zwiększone wydatki.

-Zwiększenie konkurencyjności na rynku utylizacji odpadów medycznych może znacząco obniżyć ceny i pomóc szpitalnym budżetom - mówi Krzysztof Rdest i dodaje, że poprzedni rząd opracowywał projekt kolejnej nowelizacji ustawy o odpadach. - Wierzymy, że nowy do niego powróci.

To nie tylko problem szpitali

Zgodnie z polskim prawem obowiązek bezpiecznego składowania i pozbywania się odpadów medycznych ciąży zarówno na placówkach ochrony zdrowia, jak i wszelkich innych zakładach, w których powstają odpady mające potencjalne właściwości zakaźne. Wśród polskich przedsiębiorców wciąż panuje niska świadomość ryzyka związanego z nieprawidłowym postępowaniem z odpadami medycznymi. W samym województwie mazowieckim problem może dotyczyć ponad 5,5 tys. zakładów kosmetycznych, salonów fryzjerskich, gabinetów odnowy biologicznej czy studiów tatuażu. Do odpadów medycznych zaliczamy wszelkie pozostałości z sal zabiegowych, zużyte strzykawki i opatrunki, tworzywa używane przez dentystów oraz inne materiały, które mogły mieć kontakt z ludzką krwią i wydzielinami. Dlatego obowiązek przestrzegania rygorystycznych przepisów dotyczących utylizacji odpadów medycznych ciąży nie tylko na placówkach ochrony zdrowia, ale także na salonach kosmetycznych, fryzjerskich, odnowy biologicznej i studiach tatuażu.

Kosz na śmieci to nie wszystko

- Pracownicy nawet niewielkich gabinetów nie powinni wyrzucać do zwykłego kosza na śmieci odpadów stanowiących potencjalne zagrożenie dla zdrowia. Należy zlecić ich odbiór wyspecjalizowanej firmie, która zadba o ich bezpieczne unieszkodliwienie – uważa Krzysztof Rdest. Jego zdaniem właściciele zakładów, którzy tego nie robią, nie tylko narażają się na kary finansowe za łamanie prawa, ale stwarzają też zagrożenie dla zdrowia publicznego i środowiska naturalnego. Zgodnie rozporządzeniami Ministra Zdrowia odpady medyczne powinny być też odpowiednio przechowywane. Obowiązkiem właścicieli zakładów jest zbieranie niebezpiecznych odpadów do specjalnie przeznaczonych do tego worków lub sztywnych pojemników. Według Krzysztofa Rdesta polscy przedsiębiorcy wciąż wykazują się niewielką znajomością przepisów prawa. Należy zatem podjąć kroki w celu zwiększenia wśród nich świadomości ryzyka związanego z nieodpowiednim postępowaniem z odpadami medycznymi. Podlegają oni bowiem takim samym wymogom bezpieczeństwa, jak przychodnie lekarskie i szpitale.

Odpady medyczne

Odpady medyczne to substancje stałe, ciekłe i gazowe powstające przy leczeniu, diagnozowaniu oraz profilaktyce, w działalności medycznej prowadzonej w obiektach lecznictwa zamkniętego, otwartego oraz w obiektach badawczych i eksperymentalnych. Odpady medyczne powstają w różnych jednostkach opieki zdrowotnej, takich jak np.: szpitale ogólne, szpitale psychiatryczne, sanatoria rehabilitacyjne, ośrodki leczenia odwykowego, ośrodki rehabilitacyjne dla narkomanów, zakłady pielęgnacyjno - opiekuńcze, zakłady leczniczo wychowawcze, zakłady opiekuńczo - lecznicze, szpitale uzdrowiskowe, sanatoria uzdrowiskowe, hospicja, przychodnie, ośrodki zdrowia, poradnie, punkty lekarskie, praktyki lekarskie (indywidualne, indywidualne specjalistyczne i grupowe).  Dotychczasowy stan gospodarki odpadami medycznymi w kraju jest niezadowalający. Często zdarza się, że odpady medyczne bez odpowiedniego zabezpieczenia trafiają na wysypiska odpadów komunalnych lub spalane są w kotłowniach szpitalnych. Problematyka prawidłowego usuwania i unieszkodliwiania odpadów medycznych stanowi aktualnie jeden z istotnych problemów dostrzeganych przez służby sanitarno-epidemiologiczne i ochrony środowiska głównie z uwagi na rozproszenie miejsc powstawania tych odpadów.

Klasyfikacja odpadów medycznych

Zgodnie z ustawą z dnia 27 kwietnia o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628) odpady medyczna to odpady powstające w związku z udzieleniem świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń naukowych w zakresie medycyny. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206) odpady medyczne sklasyfikowano w grupie 18:

- 18 Odpady medyczne i weterynaryjne

- 18 01 Odpady z diagnozowania, leczenia i profilaktyki medycznej

- 18 01 01 Narzędzia chirurgiczne i zabiegowe oraz ich resztki (z wyłączeniem 18 01 03)

- 18 01 02* Części ciała i organy oraz pojemnik na krew i konserwanty służące do jej przechowywania (z wyłączeniem 18 01 03)

- 18 01 03* Inne odpady, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze lub ich toksyny oraz inne formy zdolne do przeniesienia materiału genetycznego, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do sądzenia, że wywołują choroby u ludzi i zwierząt (np. zainfekowane pieluchomajtki, podpaski, podkłady), z wyłączeniem 18 01 80 i 18 01 82

- 18 01 04 Inne odpady niż wymienione w 18 01 03

- 18 01 06* Chemikalia, w tym odczynniki chemiczne, zawierające substancje niebezpieczne

- 18 01 07 Chemikalia, w tym odczynniki chemiczne, inne niż wymienione w 18 01 06

- 18 01 08*Leki cytotoksyczne i cytostatyczne

- 18 01 09 Leki inne niż wymienione w 18 01 08

- 18 01 10* Odpady amalgamatu dentystycznego

- 18 01 80* Zużyte kąpiele lecznicze aktywne biologicznie o właściwościach zakaźnych

- 18 01 81 Zużyte kąpiele lecznicze aktywne biologicznie inne niż wymienione w 18 01 80

- 18 01 82 Pozostałości z żywienia pacjentów oddziałów zakaźnych