Unieszkodliwianie odpadów medycznych

Od marca b.r. wejdą nowe przepisy dotyczące unieszkodliwiania odpadów medycznych. Według nich praktycznie jedyną dozwoloną metodą będzie ich spalanie. Wyeliminowanie z rynku firm, zajmujących się alternatywnymi sposobami unieszkodliwiania odpadów może zwiększyć koszt usług, ale na razie nic na to nie wskazuje.

Jak tłumaczy nam Magda Kowalska z AG-Komplex wraz z wejściem w życie 12 marca 2010 roku ustawy z dn. 22 stycznia 2010 roku „o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw” {Dz.U. Nr 28, poz. 145), korekcie uległy miedzy innymi zasady gospodarowania odpadami medycznymi, co bardzo ograniczyło działania firm komunalnych.

- Obecnie odpady medyczne mogą odbierać jedynie firmy, które zajmują się ich utylizacją lub bezpośrednio po odbiorze przekazują je do odpowiednich miejsc utylizacji. Odpady medyczne nie mogą być magazynowane – mówi Magda Kowalska

Ustawowe zakazy

Jak wyjaśnia ustawa nowelizująca wprowadziła bowiem szereg zakazów. Należy do nich zakaz wywozu zakaźnych odpadów medycznych poza województwo, w którym zostały wytworzone, jak i przywóz odpadów medycznych spoza terenu województwa (z zastrzeżeniem pewnych wyjątków opisanych w ustawie „o odpadach”).

W nowelizacji znalazł się również zakaz zbierania zakaźnych odpadów medycznych poza miejscem ich wytworzenia (zakaz ten nie dotyczy odpadów medycznych, powstałych w wyniku świadczenia usług na wezwanie). W związku z tym zakaźne odpady medyczne wytworzone w trakcie świadczenia usług na wezwanie powinny być bezzwłocznie dostarczane do właściwie przygotowanych pomieszczeń magazynowych, przeznaczonych do magazynowania tego typu odpadów.

Kolejnym wymogiem nowelizacji jest zakaz unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych innymi metodami, niż te które powodują obniżenie zawartości ogólnego węgla organicznego w odpadach do 5% - w praktyce oznacza to nakaz termicznego unieszkodliwiania przedmiotowych odpadów.

W ustawie pojawiła się też zakaz unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych w procesach współspalania.

- Posiadacz zakaźnych odpadów medycznych prowadzący działalność w zakresie unieszkodliwiania przedmiotowych odpadów jest zobowiązany do prowadzenia tych procesów, a także ich monitoringu zgodnie z wymaganiami ochrony środowiska, wynikającymi z aktów wykonawczych – informuje Magda Kowalska.

Jak tłumaczy posiadacze odpadów, prowadzący działalność unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych innymi metodami, niż termiczne przekształcanie odpadów zostali zobowiązani do dostosowania warunków technicznych prowadzenia działalności do znowelizowanych przepisów, oraz uzyskać właściwe decyzje w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.

Ceny wzrosną, czy spadną?

Wedle ustawy, firmy mają zaprzestać alternatywnych metod unieszkodliwiania do czasu wygaśnięcia przyznanych im koncesji, jednak maksymalnie mogą działać do marca 12 marca 2011 roku.

Przedsiębiorcy, którzy stosowali metody alternatywne unieszkodliwiania odpadów medycznych, byli do tej pory konkurencją dla firm posiadających spalarnie. Uważają, że wyeliminowanie ich z rynku tych usług spowoduje zmniejszenie konkurencji, a co za tym idzie - wzrost cen tego rodzaju usług.
Natomiast właściciele spalarni twierdzą, że jeżeli te będą miały więcej odpadów do unieszkodliwienia, to cena spadnie, ponieważ koszty rozłożą się na większą ilość unieszkodliwionych odpadów.

Jak kształtują się koszty?

Średni koszt utylizacji oraz wywozu 1 kg odpadów szacowany był w zależności od województwa w przedziale od 2,5 do 3 zł. Cena ostatecznie zależy również od kosztów transportu. Z informacji, które uzyskaliśmy z firm, zajmujących się unieszkodliwianiem odpadów wynika, że ceny nie powinny wzrosnąć w związku ze zmianą uregulowań prawnych.

Według ekspertów stosowanie metod pośrednich takich jak autoklawowanie jest nierentowne. Metody te rzadko są stosowane, gdyż niepotrzebnie podwyższają koszty. Wiadomo zaś, że szpitale dążą raczej do możliwie jak największych oszczędności, zwłaszcza w przypadku stałych usług, jakimi są wywóz i utylizacja odpadów. Ale z drugiej strony cięcie kosztów może również prowadzić do obniżenia jakości oferowanych usług.

Często zdarza się, że jedynym kryterium w ogłaszanym przetargu dotyczącym usług utylizacyjnych jest cena. Tymczasem wiele szpitali kierując się niską ceną ignoruje art. 9 ustawy o odpadach narzucającego kryterium bliskości. Zakłada on, że odpady muszą być utylizowane w tym samym województwie co miejsce ich pochodzenia.

Krystian Smuda z Remondis Medison tłumaczy, że na ceny usług odbioru i unieszkodliwiania odpadów medycznych składają się przede wszystkim koszty oraz ustalana indywidualnie marża. Według niego podstawowymi składnikami kosztów są: koszty unieszkodliwiania, koszty transportu, pozostałe koszty obsługi (m.in. koszty administracyjne, koszty przygotowania dokumentacji, koszty opakowań (gdy występują).

- Ceny przede wszystkim uzależnione są od uwarunkowań lokalnych takich jak: regionu skąd pochodzą odpady, koszty unieszkodliwiania w regionie, konkurenci w regionie, odległości od miejsca wytwarzania do miejsca unieszkodliwiania – wyjaśnia Krystian Smuda,

Magda Kowalska z AG-Complex zwraca uwagę na fakt, że podobnie jak w przypadku innych odpadów, tak i w przypadku odpadów medycznych, mamy do czynienia z dużym zróżnicowaniem proponowanych, przez przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie unieszkodliwiania odpadów medycznych, stawek jednostkowych za utylizację 1 kg odpadów.

- Wachlarz cenowy rozpoczyna się od kwoty około 2,50 zł/kg netto i podąża w górę. Bardzo trudno jest ustalić górną granicę cenową – uważa Magda Kowalska.

Jej zdaniem na tak wielkie różnice cenowe wpływa wiele czynników. Według niej najważeniejsze z nich to wysokie koszty transportu odpadów, mała ilość zakładów trudniących się unieszkodliwianiem odpadów medycznych, ograniczone możliwości magazynowania odpadów w miejscach ich wytworzenia, brak możliwości zbierania zakaźnych odpadów medycznych poza miejscem ich wytworzenia oraz brak możliwości stosowania alternatywnych metod unieszkodliwiania medycznych odpadów zakaźnych.

Gama usług

Jak tłumaczą nam w AG-Complex usługi na jakie mogą liczyć szpitale w zakresie gospodarki odpadami medycznymi to te związane ich odbiorem i dostarczeniem do właściwych miejsc utylizacji.

- Odpady medyczne zostały sklasyfikowane w grupie 18 katalogu odpadów określonym Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r., w sprawie katalogu odpadów – informuje Magda Kowalska.

Wśród odpadów medycznych wytwarzanych prze szpitale wymienia: odpady z diagnozowania, leczenia i profilaktyki medycznej, narzędzia chirurgiczne i zabiegowe, części ciała i organy oraz pojemniki na krew i konserwanty służące do jej przechowywania, inne odpady, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze lub ich toksyny oraz inne formy zdolne do przeniesienia materiału genetycznego, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do sądzenia, że wywołują choroby u ludzi i zwierząt, chemikalia, w tym odczynniki chemiczne, zawierające substancje niebezpieczne leki, zużyte kąpiele lecznicze aktywne biologicznie o właściwościach zakaźnych, pozostałości z żywienia pacjentów oddziałów zakaźnych.

- Należy pamiętać o fakcie, że nie wszystkie z wyżej wymienionych odpadów to odpady zakaźne – dodaje Kowalska.

Jak informują nas w Remondis Medison firmy zewnętrzne w zakresie gospodarki odpadami medycznymi oferują nie tylko usługi w zakresie odbioru, transportu i unieszkodliwiania odpadów.

- Nasza firma oferuje szeroką gamę usług uzupełniających, dających możliwości kompleksowej obsługi podmiotu w zakresie gospodarki odpadami medycznymi – dodaje Krystian Smuda.

Wśród usług uzupełniających wymienia między innymi dostarczanie spełniających wszelki normy i wymagania prawne oraz sanitarne opakowań na odpady medyczne (m.in. pojemniki, kartony, worki).

Według Smudy firma zewnętrzna może zaoferować szpitalowi także opracowanie wymaganych prawem dokumentacji w zakresie gospodarki odpadami (m.in. pozwoleń, instrukcji).

Dostarczy również, spełniające wszelki normy i wymagania prawne oraz sanitarne, elementy systemu selektywnej zbiórki odpadów (m.in. etykiety, stelaże, pojemniki zbiorcze).

Koleną dodatkową usługą wymienianą przez Smudę jest prowadzenie wymaganych prawem dokumentacji w zakresie gospodarki odpadami (m.in. kart przekazania, kart ewidencji, zbiorczych informacji).

Firma zewnętrza może też opracować i wdrożyć program gospodarki odpadami, lub program minimalizacji odpadów. Zapewnia też prowadzenie szkoleń w zakresie gospodarki odpadami.

Wśród usług, na które może liczyć szpital, Krystian Smuda wymienia także doradztwo w zakresie gospodarki odpadami i innych aspektów ochrony środowiska.

- Już od lat w szpitalach opracowujemy i wdrażamy audyty gospodarki odpadami, programy gospodarki odpadami, programy minimalizacji odpadów oraz doradzamy w zakresie gospodarki odpadami a także innych aspektów ochrony środowiska- mówi nam Krystina Smuda. Z tego typu usług korzystają między innymi Wojewódzki Szpital w Jastrzębiu Zdroju, Zakład Opieki Zdrowotnej w Kędzierzynie Koźlu, Szpital Rejonowy w Raciborzu, Szpital Wojskowy w Gliwicach i wiele innych.

-Dzięki takiej współpracy zyskują obydwie strony, a także na wspólnych działaniach zyskuje społeczeństwo i przyroda – przekonuje specjalista z Remondis Medison.

Wybór usług

W Remondis Medison radzą, żeby szpitale przy wyborze firmy do odbioru i unieszkodliwiania odpadów medycznych kierowały się przede wszystkim spełnianiem przez firmę wykonującą usługę wszystkich wymagań prawnych, głównie tych zawartych w ustawie o odpadach, dotyczących głównie zakaźnych odpadów medycznych.

Lecznica powinna zdaniem Krystiana Smudy zwrócić uwagę też na to, czy firmy posiadają profesjonalny transport odpadów medycznych, zgodnie z przepisami ADR i innymi wymogami prawnymi. Ważne jest też, czy usługodawca szpitala posiada profesjonalne i potwierdzone doświadczenie w zakresie świadczonych usług.

W związku z niebezpiecznymi właściwościami odpadów konieczne jest ich właściwe unieszkodliwienie. Jednym z problemów rynku są niewystarczające narzędzia kontroli firm zbierających i utylizujących odpady medyczne. Zdarza się, że niektóre firmy prywatne oferujące takie usługi nie posiadając odpowiednich certyfikatów, pozbywając się odebranych odpadów w nielegalny sposób.

Pewne jest, że za trzy lata Polska musi mieć sieć spalarni odpadów. W innym przypadku czekają nas kary za niedostosowanie się do wymogów Unii Europejskiej. Wiadomo już że, szansę na realizację tych planów miałoby osiem spalarni, ale zarezerwowanych pieniędzy unijnych wystarczy tylko dla połowy z nich.