Plan informatyzacji polskiej ochrony zdrowia

Plan „e-Zdrowie Polska" na lata 2009-2015 jest dokumentem, w którym określono główne kierunki rozwoju informatyzacji w naszy kraju. Wskazuje kierunki działania Rządu w tym zakresie

Opracowanie powstało w Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia (CSIOZ) w oparciu przede wszystkim o dokumenty: „Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce do roku 2013", „Strategia informatyzacji Rzeczpospolitej Polskiej e-Polska", i stanowi ich rozszerzenie w zakresie działań związanych z opieką zdrowotną. Przy opracowaniu dokumentu zostały wzięte pod uwagę zalecenia Komisji Europejskiej w zakresie szeroko rozumianego e-Health. W opracowaniu zostały również ujęte koncepcje uruchomionych projektów finansowanych z Funduszy Strukturalnych, które są koordynowane na poziomie krajowym przez CSIOZ, będące jednostką podległą i nadzorowaną przez Ministerstwo Zdrowia. U podstaw opracowania tego dokumentu leżą zapisy Rezolucji Parlamentu Europejskiego w sprawie mobilności pacjentów i rozwoju służby zdrowia w Unii Europejskiej (2004/2148INI) z 9 czerwca 2005 r. Plan informatyzacji „e-Zdrowie Polska" na lata 2009-2015 obejmuje następujące obszary:

- Ułatwienie dostępu obywateli do informacji z zakresu ochrony zdrowia.

- Poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia w zakresie elektronicznego obiegu dokumentacji. Stworzenie procedur, wytycznych, zebranie i udostępnienie dobrych praktyk mających celu usprawnienie zarządzania zakładem opieki zdrowotnej. Lepsze wykorzystanie do podnoszenia zdolności zarządczych systemów teleinformatycznych

- Unowocześnienie systemu informacji medycznej w celu analizy zapotrzebowania na realizowane świadczenia zdrowotne.

- Praktyczna realizacja budowy rozwiązań IT w ochronie zdrowia zgodnych z wytycznymi Komisji Europejskiej umożliwiającej włączenie Rzeczpospolitej Polskiej w obszar „interoperacyjnego" elektronicznego zapisu medycznego (EHR - Electronic Health Record).

 

Kluczowe działania

Jak czytamy w dokumencie, obecnie, w związku z przyjęciem do realizacji programów finansowanych w ramach środków strukturalnych, kluczowe znaczenie mają następujące działania: Realizacja Programu Informatyzacji Ochrony Zdrowia (PIOZ) oraz stworzenie warunków rozwoju e-usług ochrony zdrowia - w szczególności systemów telemedycznych (telekonsultacje, telemonitoring, rejestracja „on-line" pacjentów przez Internet), recepty elektronicznej (e-recepty) oraz elektronicznej karty zdrowia, która może być połączona z nowym dowodem tożsamości, a także z dowodem tożsamości żeglarzy, jaką jest w Polsce książeczka żeglarska.

Według CSIOZ docelowo z dowolnego miejsca w kraju pacjent oraz lekarz, mając dostęp do historii choroby i wyników badań, będą mogli przyspieszyć postawienie diagnozy oraz szybciej podjąć wybór skutecznego sposobu leczenia. Obywatel będzie mógł regularnie otrzymywać informacje o koniecznych badaniach profilaktycznych prosto do swojej tzw. „skrzynki informacji medycznych". Zgodnie z dokumentem postęp nauk medycznych oraz poprawa dostępu do informacji przechowywanych w elektronicznych bazach danych w obszarze ochrony zdrowia spowoduje następujące zmiany: poszerzenie zdolności szybkiego, skoordynowanego reagowania na zagrożenia dla zdrowia, prowadzenie działań z zakresu promocji zdrowia i zapobiegania chorobom przy wykorzystywaniu narzędzi teleinformatycznych, rozwój telemedycyny, lepszą organizacją i integracją systemów informacji publicznej w ochronie zdrowia.

 

Zmiany w prawie

Zgodnie z dokumetem opracowanym w CSIOZ do zadań ministra właściwego do spraw zdrowia, poza wspieraniem i monitorowaniem działań podjętych w ramach Planu informatyzacji „e-Zdrowie Polska" na lata 2009-2015, należy przygotowanie regulacji prawnych, umożliwiających wdrażanie zadań przedstawionych w dokumencie oraz dokładne przypisanie zadań poszczególnym podmiotom, a jednocześnie zapewnienie koordynacji i kontroli realizacji tych zadań. Jednym z podstawowych aktów prawnych powinna być „ustawa o systemie informacji w ochronie zdrowia", której założenia mówią o:

1. Stworzeniu warunków informacyjnych umożliwiających podejmowanie w dłuższej perspektywie optymalnych decyzji w zakresie polityki zdrowotnej niezależnie od przyjętego modelu organizacyjnego opieki zdrowotnej oraz zasad jej finansowania.

2. Stworzeniu stabilnego systemu informacji w ochronie zdrowia, charakteryzującego się z jednej strony elastycznym podejściem do organizacji systemu zasobów ochrony zdrowia, w tym do modelu finansowania świadczeń ze środków publicznych, z drugiej strony odpornością na zaburzenia w gromadzeniu i archiwizacji danych, spowodowanymi zmianami systemowymi w ochronie zdrowia.

3. Zmniejszeniu luki informacyjnej w sektorze ochrony zdrowia, uniemożliwiającej zbudowanie optymalnego modelu opieki zdrowotnej.

4. Uporządkowaniu istniejącego systemu zbierania, przetwarzania i wykorzystywania informacji w ochronie zdrowia w oparciu o zasady:

a) otwartości i interoperacyjności poszczególnych elementów systemu informacji, umożliwiając wymianę danych pomiędzy poszczególnymi elementami systemu informacji w ochronie zdrowia;

b) ograniczania redundancji danych gromadzonych w poszczególnych elementach systemu informacji w ochronie zdrowia;

c) wspierania wtórnego wykorzystania danych i informacji gromadzonych przez podmioty publiczne, w tym wykorzystania danych administracyjnych dla celów statystycznych;

d) funkcjonalizacji i zmniejszenia obciążeń administracyjnych oraz kosztów gromadzenia i wymiany informacji w ochronie zdrowia;

e) zapewnienia wysokiego poziomu wiarygodności i jakości danych.

5. Poprawie funkcjonowania opieki zdrowotnej w Rzeczpospolitej Polskiej poprzez zapewnienie kompleksowości, aktualności, niesprzeczności norm, procesów, systemów i zasobów informacyjnych ochrony zdrowia mających wpływ na zachowanie spójności ładu informacyjnego w ochronie zdrowia, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb informacyjnych obywateli.

6. Optymalizacji nakładów finansowych ponoszonych na informatyzację sektora ochrony zdrowia i rozwój społeczeństwa informacyjnego w obszarze zdrowia względem uzyskiwanych efektów.

7. Przywróceniu właściwych relacji pomiędzy wytwórcą danych, gestorami systemów informacyjnych zbierających dane a podmiotami wykorzystującymi i analizującymi informacje generowane w systemach informacyjnych.

 

Telemedyczne wyzwanie

Jednym z wielu wyzwań, które stawia przed rządzącymi Plan informatyzacji „e-Zdrowie Polska" jest tworzenie odpowiednich warunków do rozwoju telemedycyny. Chodzi chociażby o przygotowanie aktów prawnych umożliwiających rozwój tej dziedziny. Jak czytamu w dokumencie świadczenie usług medycznych na odległość związane jest zarówno z koniecznością właściwej ochrony przesyłanych danych medycznych, odpowiednim opisem realizowanych procedur, jak też z kwestią odpowiedzialności wykonawcy za zdalnie świadczone usługi medycznej. W planie jest zidentyfikowanie najpilniejszych potrzeb zmian i stworzenie nowych regulacji prawnych, umożliwiających rozwój telemedycyny. Według CSIOZ przewidywana w ramach wdrażania strategii akcja propagowania telemedycyny, doprowadzi do zapoznania społeczeństwa oraz środowisk opiniotwórczych z europejskimi osiągnięciami w zakresie świadczenia usług medycznych na odległość. Pomoże to przełamać bariery psychologiczne i otworzy drogę do zmian prawnych oraz do kontraktowania produktów telemedycyny, tak jak innych usług medycznych. Zdaniem CSIZO istotnym wkładem do rozwoju tego typu usług jest dokument definiujący konkretne plany wdrożeń usług telemedycznych o nazwie Komunikat Komisji do Parlamentu Europjeskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie korzyści telemedycyny dla pacjentów, systemów opieki zdrowotnej i społeczeństwa z dnia 14 listopada 2008r.

Według planu informatyacji świadczenie usług medycznych na odległość, czy też bardziej ogólnie stosowanie komunikacji elektronicznej w medycynie, związane jest z dostrzeżeniem wartości tej metody przez środowisko medyczne. Rola instytucji ochrony zdrowia powinna polegać na stwarzaniu warunków do rozwoju tych świadczeń. Przede wszystkim chodzi o przygotowanie wytycznych i standardów technologicznych związanych z ich świadczeniem. Ważnym aspektem jest również wskazywanie korzyści i promowanie najlepszych rozwiązań w tym zakresie. Warto podkreślić, że telemedycyna daje wiele możliwości w różnych dziedzinach medycyny zarówno w diagnostyce jak i terapii. Znane są już dobrze działające w Polsce rozwiązania w zakresie telekonsultacji, telemonitoringu i telediagnostyki.

 

Źródła finansowania

Według dokumetu CSIOZ projekty informatyczne w ochronie zdrowia mogą być finansowane z sześciu różnych źródeł. W grę wchodzą środki wspólnotowe, fundusze Ministra Zdrowia, fundusze płatnika publicznego, programy własne uczelni i instytutów naukowo badawczych, fundusze organizacji pozarządowych oraz fundusze firm medycznych. Zgodnie z planem informatyzacji szczególną uwagę należy zwrócić na źródła finansowe, pochodzące z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, które przeznaczone są na pomoc w osiągnięciu spójności społeczno-gospodarczej, poprzez wyrównanie dysproporcji w rozwoju między poszczególnymi regionami. Fundusze strukturalne stwarzają możliwość pozyskania środków na inwestycje w wielu dziedzinach, także w ochronie zdrowia. CSIOZ zwraca uwagę na fakt, że istnieją dwie zasadnicze ścieżki pozyskiwania funduszy - bezpośrednia i pośrednia. W przypadku ścieżki bezpośredniej to same podmioty będą mogły składać projekty do beneficjentów końcowych. Ścieżka pośrednia pozyskiwania środków to realizacja projektów zgłaszanych przez inne podmioty, ewentualnie dostawa towarów i usług w ramach projektów realizowanych przez projektodawców.

Według dokumentu w ramach ochrony zdrowia fundusze strukturalne stwarzają możliwość pozyskiwania środków na realizację następujących programów:

1. Poprawa infrastruktury zakładów opieki zdrowotnej w regionach o małym potencjale.

2. Specjalistycznej stacjonarnej opieki zdrowotnej, w tym: adaptacja budynków pod nowe

zadania, modernizacja istniejącej bazy lokalowej, zakupy sprzętu.

3. Wyposażenie zakładów opieki długoterminowej w nowoczesny sprzęt specjalistyczny.

4. Dostosowanie zakładów do potrzeb osób niepełnosprawnych.

5. Dostosowanie budynków do podwyższonych standardów i norm.

6. Udzielanie świadczeń zdrowotnych.

7. Wyposażenie zakładów opieki zdrowotnej oraz ambulatoriów w nowoczesny sprzęt

diagnostyczno-leczniczy.

Plan informatyzcji podkreśla rolę jaką może odegrać tzw. partnerstwo publiczno-prywatne w zmniejszaniu nakładów publicznych na budowę poszczególnych systemów priorytetowych. Chodzi o umowy zawarte pomiędzy jednostką administracji publicznej, a podmiotem prywatnym, który finansuje utworzenie infrastruktury potrzebnej do świadczenia usługi publicznej, a następnie świadczy tę usługę pobierając za nią opłatę.

 

Program działań w ramach Planu informatyzacji „e-Zdrowie Polska" na lata 2009-2015

 

A. REALIZACJA PROGRAMÓW INFORMACYJNYCH PRZEZ PODMIOTY OCHRONY

ZDROWIA PRZY WYKORZYSTANIU TECHNIK INFORMATYCZNYCH

A1. Zastosowanie jednolitych standardów rozwiązań informatycznych u świadczeniodawców

A2. Przygotowanie infrastruktury technicznej dla zabezpieczenia świadczeń zdrowotnych

wynikających z członkostwa Rzeczpospolitej Polskiej w Unii Europejskiej.

B. SYSTEM INFORMACJI MEDYCZNEJ

B1. Wprowadzenie systemu informacji medycznej

B2. Koordynacja wdrożeń oraz integracja baz i rejestrów

C. WYBRANE CENTRALNE BAZY DANYCH I REJESTRY W OCHRONIE ZDROWIA

C1. Rejestr Zakładów Opieki Zdrowotnej

C2. Utworzenie centralnego rejestru aptek

C3. Utworzenie centralnych rejestrów zawodów i specjalności medycznych oraz rejestru osób uprawnionych do wykonywania zawodów medycznych

C4. Utworzenie Centralnego Rejestru Doskonalenia Zawodowego Kadr Ochrony Zdrowia

C5. Utworzenie centralnej bazy wysokospecjalistycznego sprzętu i aparatury medycznej

C6. Utworzenie bazy zarejestrowanych produktów leczniczych

C7. Mapy cyfrowe z rozmieszczeniem jednostek ochrony zdrowia

C8. Utworzenie systemu rejestru pacjentów z wybranymi schorzeniami

C9. Rozwój elektronicznych systemów kodowania

D. DOSTĘP DO INFORMACJI W OCHRONIE ZDROWIA

D1. Utworzenie centralnego portalu informacyjnego ochrony zdrowia

D2. Rozwój systemu komunikacji elektronicznej w ochronie zdrowia

D3. Utworzenie systemu monitorującego czas oczekiwania na świadczenia zdrowotne w placówkach ochrony zdrowia

D4. Program rozwoju elektronicznego systemu rejestracji pacjenta u świadczeniodawców

D5. Utworzenie elektronicznego poradnika zdrowia

D6. Utworzenie elektronicznego systemu wspomagania decyzji finansowych

D7. Projekt ścieżki integracji z EESSI

E. TELEMEDYCYNA

E1. Przygotowanie aktów prawnych umożliwiających rozwój telemedycyny

E2. Stworzenie warunków do świadczenia usług medycznych na odległość

F. KSZTAŁCENIE DLA ZDROWIA. EDUKACJA ZDROWOTNA I PROMOCJA ZDROWIA

F1. Przygotowanie systemu szkolenia personelu medycznego z zakresu obsługi systemów informatycznych

F2. Internetowe szkolenia medyczne dla personelu medycznego

F3. Internetowe szkolenia medyczne dla dzieci i młodzieży

F4. Promocja i edukacja zdrowotna

G. BEZPIECZEŃSTWO I OCHRONA DANYCH

 

CSIOZ o technologiach przyszłości

Według dostępnych źródeł do roku 2020 intensywnie rozwijane technologie inteligentnego otoczenia zapewnią możliwości bezprzewodowej komunikacji z systemami wspomagającymi zdrowie i niezależność życia osób niepełnosprawnych, a także podejmowanie decyzji przez lekarzy na podstawie danych pochodzących ze stałego monitoringu. Do rozwiązań tych zaliczono m.in. biosensory, które mogą zostać wbudowane w „inteligentne ubrania" oraz oprogramowanie wspomagające praktyków w procesie podejmowania najlepszych możliwych decyzji przy zachowaniu bezpieczeństwa pacjenta. Rosnące znaczenie posiadać będą sieci współpracy naukowej w zakresie bioinformatyki, genomiki oraz neuroinformatyki w celu stworzenia nowej generacji systemów e-zdrowia, wspomagających indywidualizację diagnozy oraz leczenia.